Rejestr zmian 

     Historia szkolnictwa w większości wsi na terenie Polski niemal od samego początku swego istnienia powiązana jest z organizacją kościelną. Najstarsza wzmianka na temat edukacji w Zabierzowie pochodzi z akt wizytacji biskupa przemyskiego Wacława Sierakowskiego, dekanatu rzeszowskiego w 1745 roku. Akta te podają, iż istniała już wówczas szkółka parafialna w Zabierzowie. Kolejną wzmiankę na temat edukacji na tym terenie zawiera "Kronika parafialna". Przed 1814 rokiem ksiądz Wawrzyniec Organiściak gromadził dzieci na plebani, gdzie uczył je religii, czytania, pisania oraz śpiewu. Nie była to jednak nauka regularna. Dzieci uczyły się tylko wówczas, gdy nie musiały pracować.

   Na terenie parafii czytać potrafił wówczas ksiądz oraz właściciele poszczególnych wsi, którzy kształcili swoje dzieci zatrudniając prywatnego nauczyciela. Dwór i plebania były ośrodkami, gdzie gromadzono i przechowywano książki. Bogaty zbiór posiadał ksiądz Antoni Kruczkowski (zmarł w 1775 roku). Wartość książek w liczbie około 80 pozycji wynosiła 194 złote. Wśród nich, obok książek teologicznych, bogaty zbiór posiadał ksiądz Antoni Kruczkowski (zmarł w 1775 roku). Znajdowały się między innymi: “Gramatyka niemiecka”, “Listy Seneki”, “Europa z części świata najprzedniejsza” oraz “Dzieje w Koronie Polskiej”. Nie wydaje się jednak, aby udostępniano je społeczności wiejskiej, nie umiejącej jeszcze czytać. Nieco mniejszy zbiór książek posiadał ksiądz Antoni Skrzyński oraz ksiądz Józef Kujałowicz, który ponadto prenumerował “Przyjaciela Chrześcijańskiej Prawdy” - pierwsze polskie czasopismo teologiczne, wydawane w Przemyślu w latach 1833-1840. Ksiądz Kujałowicz przesłał do Kurii w Przemyślu sprawozdanie z przeczytanych przez siebie książek w 1845 roku. Wśród nich znajdują się między innymi “Szkoły niedzielne”. Ksiądz ten prawdopodobnie prowadził w niedzielę katechizację dla wiernych. O tej formie nauki mówił już pierwszy synod przemyski z 1415 roku. Nakładał on na kapłana obowiązek katechizacji “wszystkich chrześcijan, którzy dorośli już do używania rozumu”. Rozporządzenie biskupa Szembeka z 9 maja 1746 roku mówi, że katechizacja ma obejmować artykuły wiary, których znajomość jest konieczna do osiągnięcia zbawienia. Obowiązkiem każdego kapłana było prowadzenie szkoły niedzielnej. Ksiądz Kujałowicz prowadził także codzienną naukę dzieci. Wobec braku budynku szkolnego, przychodziły one na plebanię. W 1850 roku na naukę uczęszczało dziesięcioro dzieci.

   Duże zasługi na polu działalności oświaty w Zabierzowie położył ksiądz Karol Krzanowicz. Od chwili przybycia w 1852 roku do parafii, starał się zachęcać dzieci i starszych do nauki. “Kronika parafii” podaje, że gromadził ich na plebani, gdzie  wspólnie  śpiewali,  modlili  się,  a  także  uczyli  się  czytać i pisać. Na naukę uczęszczało początkowo sześć osób, w następnych latach liczba uczących się dochodziła do czternastu osób. Starał się on także rozbudzić w parafianach miłość do Ojczyzny, poprzez opowiadanie o swojej działalności patriotycznej, ale tylko w gronie najbardziej zaufanych.

   W Galicji od 1805 roku obowiązywała ustawa szkolna wydana przez cesarza Franciszka I. Według tej ustawy w każdej parafii powinny istnieć szkoły trywialne, w których nauka miała być całodzienna. Metoda nauczania zaś pomagała ćwiczyć przede wszystkim pamięć, a dopiero potem “według potrzeby rozsądek i serce”. Obowiązek szkolny obejmował dzieci od lat sześciu do dwunastu. Jak widać na przykładzie parafii Zabierzów, ustawy tej nie zdołano wcielić w całej Galicji.

   Nowy ustrój otrzymało szkolnictwo ludowe wskutek ustaw z 22 maja 1868 roku o stosunku szkoły do kościoła oraz z 14 maja 1869 roku, pierwszej państwowej ustawy szkolnej. Uznano, że szkoła jest instytucją publiczną, a obowiązek zakładania i utrzymywania szkół ciąży na gminach. Nadzór nad szkołami ludowymi w gminie miała Rada Szkolna Miejscowa, w skład której często wchodził, obok kierownika szkoły i wójta, proboszcz. Podlegali oni Radzie Szkolnej Okregowej, a ta - Radzie Szkolnej Krajowej. Duże znaczenie miała także ustawa z 22 czerwca 1867 roku, według, której językiem wykładowym w szkołach stawał się język ojczysty - polski lub ruski. Poprzednim językiem wykładowym był język niemiecki. Wraz z nowym ustawodawstwem szkolnym, nastąpił  rozwój  szkół w poszczególnych parafiach Galicji. Tak samo stało się w zabierzowskiej. Szematyzmy wymieniają szkołę ludową pospolitą jednoklasową w Zabierzowie dopiero od 1884 roku, w Racławówce od 1902 roku Jednak “Kronika parafii” oraz tradycja podają, że już pod koniec lat sześćdziesiątych XIX wieku nauka czytania nie pozostawała tylko w  gestii  proboszcza. Pierwszy budynek szkolny w Racławówce powstał w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Był to budynek drewniany ustawodawstwem kancelarią gminną. Wybudował go ówczesny wójt, Marcin Kalandyk, na gruncie otrzymanym na ten cel od dworu. Nie wiadomo, kto nauczał w szkole. Budynek ten znajdował się na miejscu, gdzie dziś stoi nowa szkoła podstawowa. Proboszczem był wówczas ksiądz Jan Gwoździowski, który  z powodu choroby nie zajmował się jednak  nauczaniem.  Inicjatywę budowy nowej szkoły w Racławówce podjął dopiero nowy proboszcz, Marceli Sochański. I chociaż myśl o nowym budynku zrodziła się już w 1897 roku, do budowy przystąpiono dopiero w 1905 roku. Przyczyniła się do tego ustawa z 1904 roku, mówiąca, iż szkoła ludowa ma być wszędzie tam, gdzie w obwodzie jednej godziny drogi znajdzie się więcej niż  czterdzieścioro dzieci. Wówczas Franciszek Czudec i jego żona Jadwiga sprzedali parcelę położoną obok małej szkółki (16,70 m ma 8,50 m) za cenę trzystu złotych pod budowę nowej szkoły. Marcin i Wojciech Kalandyk odstąpili murowane gumno dworskie, kupione dla siebie, jako materiał na budowę szkoły. Prace murarskie wykonał Jan Brzóza z Głogowa, a ksiądz Sochański codziennie nadzorował budowę i prowadził kasę wraz z nowym wójtem, Józefem Książkiem. Całość kosztowała 11494 korony, 98 groszy. Większą część kredytów budowy pokrył Krajowy Fundusz Szkolny, a resztę dopłaciła gmina. Były to pieniądze zbierane od lat z myślą budowy szkoły. Marcin Kalandyk ofiarował kawałek swojego pola w celu poszerzenia drogi do szkoły. W roku 1906 po uroczystym nabożeństwie w kościele w Zabierzowie, ksiądz Sochański udał się z procesją, aby poświęcić nową szkołę. W uroczystości wziął udział inspektor szkolny, Józef Zagrodzki. Pierwszym nauczycielem tej placówki był Stanisław Pańczyk, siostrzeniec księdza Sochańskiego. Nauczał on w Racławówce od 1902 roku do 1934 roku. W budynku tym mieściły się cztery klasy. Szkoła w Racławówce była jednoklasową szkołą ludową (liczba ta oznaczała liczbę nauczycieli uczących w szkole), w której nauczano religii, języka polskiego, rachunków, czytania, pisania, podstawowych wiadomości z historii i przyrody, śpiewu oraz gimnastyki chłopców i robót ręcznych dziewcząt. Nauka w szkole trwała sześć lat. Odbywała się przez połączenie I – II oraz III –IV. Jedna grupa uczniów miała zajęcia ciche, a druga grupa głośne. Po godzinie następowała zmiana. Dzieci objęte obowiązkiem szkolnym były spisywane w metrykach szkolnych. Za ukrywanie ich groziła kara od 2 do 20 koron lub dwa dni aresztu. Wiele dzieci było jednak zwalnianych z nauki. Powodami był niedorozwój umysłowy lub fizyczny, bieda oraz nieregularne uczęszczanie na lekcje. Do 1951 roku w szkole były cztery klasy. W maju 1960 roku na terenie Racławówki przeszedł olbrzymi huragan, który spowodował zerwanie dachu i zniszczenie stropu budynku. Przystąpiono jednak do odbudowy. Podjęto także prace przy budowie nowego budynku, pracami kierował Stanisław Róg. Dzięki pomocy władz oświatowych wybudowano nową szkołę o trzech izbach lekcyjnych, później zmodernizowaną. Stanisław Róg był kierownikiem do roku 1971. Jego następcą został Władysław Grela. Następnymi dyrektorami szkoły byli: Krzysztof Korba, Halina Rzucidło, Helena Żarow, Katarzyna Cieślińska, a w roku 1980 szkołą zaczął kierować dyrektor Zdzisław Grzebyk. Dobudowano nowe skrzydło gdzie mieściły się szatnie i ubikacje, wykonano też nowe ogrodzenie.

   W latach 90 – tych przystąpiono do budowy obecnego gmachu. Projektantem został wybrany mgr inż. arch. Marek Łobaczewski. Od 1990 roku do 1992 roku gromadzono materiały budowlane. 15 czerwca 1992 roku rozpoczęto rozbudowę szkoły. Na wykonawcę wybrano rzeszowski RESBUD. Całością prac kierował od 1990 roku Społeczny Komitet Rozbudowy Szkoły.

     W dniu 3 października 1994 roku Uchwałą Zebrania Wiejskiego wybrano na patrona szkoły Marię Konopnicką.